| Historia Związku |
|
1924 - Powstał Oddział Lubelski Towarzystwa Zachęty i Towarzystwo Artystyczne. Krystyn Henryk Wierciński i Władysław Barwicki założyli Szkołę Malarstwa, Rysunku i Rzeźby. 1926 - Powstała Wolna Szkola Malarstwa, Rysunku i Rzeźby filia Wolnej Szkoły prowadzonej przez Ludwikę Mehofferową w Krakowie. Miała czteroletni program nauczania, z rokiem dyplomowym w macierzystej szkole krakowskiej. Absolwentami z tamtych lat byli m.in:Janina Miłosiowa i Władysław Filipiak. W 1930 r. po śmierci Mehofferowej J.Miłosiowa spłaciła długi szkoły , stając się jej właścicielką. Wolna Szkoła nosząca imię Ludwiki Mehofferowej odgrywała w latach 30-tych istotną rolę w życiu artystycznym Lublina. Szczególnie w latach 1936-1939, kiedy to jednym z nauczycieli był Zenon Kononowicz. W 1939 r. szkoła została zamknięta przez okupacyjne władze niemieckie.W trzy lata poźniej zarejestrowana jako szkoła zawodowa wznowiła pracę dydaktyczną. Kolejny etap istnienia, szkoła rozpoczęła jesienią 1944 r. W warunkach panujących w Polsce powojennej J.Miłosiowej nie udało się zachować tożsamości Wolnej Szkoły.Stała się Przemysłowym Liceum Sztuk Pięknych, następnie została przekazana Organizacji Młodzieżowej TUR, a w 1949 r. upaństwowiona i już jako Liceum Sztuk Plastycznych istnieje do dziś.Janina Miłosiowa pozostała dyrektorem, niegdyś swej szkoły do 1950 r. 1935 - 11 listopada położono kamień węgielny pod budowę Domu Pracy Kulturalnej przy ul.Narutowicza 4. 4 czerwca 1939 r. Marszałek Edward Rydz-Śmigły dokonał oficjalnego otwarcia domu /Galeria Stara BWA/ i kolejnego Salonu Lubelskiego. 1936 - 6 sierpnia powstał Związek Artystów Plastyków w Lublinie. terenem działalności Związku było województwo lubelskie, celem zaś "popieranie interesów materialnych i moralnych członków, szerzenie sztuk plastycznych oraz popieranie działalności kulturalno-oświatowej w zakresie plastyki". Intencją założycieli Związku było też "skupić na terenie województwa lubelskiego wszystkich plastyków i ułatwić w ten sposób dokonanie centralizacji w jednej nadrzędnej instytucji wysiłków organizacyjnych i artystycznych plastyków całej Rzeczpospolitej". W myśl statutu działalność ZAP to m.in."urządzanie wystaw, odczytów, wydawnictwa naukowe i popularne, aukcje, wybudowanie własnego domu na cele Związku". 1938 - ZAP wraz z analogicznymi organizacjami z Warszawy, Krakowa, Lwowa, Poznania i Gdyni utworzył Związek Zawodowy Polskich Artystów Plastyków. każda z organizacji miała swych przedstawicieli w Radzie Wykonawczej Związku, a poprzez nią należała do Confederation Internationale des Artistes. Założycielami ZAP w Lublinie byli; Zygmunt Bartkiewicz, Witold Boguski, Franciszek Czekay, Franciszek Dec, Adam Dremont, Władysław Filipiak, Józef Głuszyk, Michał Hołyński, Rudolf Homberger,Jan Karmański, Juliusz Kurzątkowski, Zofia Kwapiszewska, Julian Lisowski, Witold Olpiński,Lucjan Prus-Kobierski, Janina Rybińska, Tadeusz Śliwiński, Janusz Świeży,Witold Turczyński, Paulina Turowska, Karol Westfal,Krystyna Wiercieńska,Krystyn Henryk Wiercieński Kazimierz Wiszniewski, Wiktor Ziółkowski.Pierwszym Prezesem wybrano W.Filipiaka, a po jego ustąpieniu J.Kurzątkowskiego.Pierwsza Wystawa Artystów Plastyków i zaproszonych gości odbyła się we wrześniu 1937 r. w gimnazjum im.Unii Lubelskiej. 1939 - Wszelka działalność artystyczna została sprowadzona do form konspiracyjnych. Spotykano się w mieszkaniach i pracowniach m.in. Edwarda Hartwiga i Zenona Kononowicza. Organizowano również wystawy m.in.w klasztorze Dominikanów na Starym Mieście. W Lublinie znalazło skuteczne schronienie wiele eksponatów muzealnych, nie tylko z lubelskiego muzeum lecz i z innych muzeów polskich. Tu z wielkim poświęceniem zdołano uchronić przed zniszczeniem poszukiwane przez okupantów obrazy Matejki "Bitwa pod Grunwaldem" i "Kazanie Skargi". 1944 - 3 sierpnia reaktywowano działalność Związku Plastyków w Lublinie. Prezesem tymczasowego Zarządu wybrano M.Tomaszewskiego. W listopadzie przebywający w Lublinie artyści reaktywowali ZPAP. Powołano Tymczasowy Zarząd Główny, którego Prezesem został Stanisław Teisseyre. ZAP w Lublinie wszedł do nowej struktury ZPAP tworząc Okręg Lubelski z Prezesem Marianem Tomaszewskim. 1944 - we wrześniu otwarto Kawiarnię Plastyków "Pod Paletą" przy Krakowskim Przedmieściu 62, prowadzącą bardzo aktywną działalność artystyczną.Tam organizowano wystawy, koncerty, redagowano czasopisma. Kawiarnię zamknięto w październiku 1945 r. 1945 - w czerwcu odbyła się pierwsza Wystawa Artystów Plastyków Okręgu Lubelskiego. Była to trzecia wystawa organizowana po wojnie przez środowisko lubelskie.Pierwszą zorganizowano w październiku 1944 r. jako Wystawę Prac Malarskich i Rysunków, następną w grudniu zatytuowaną "Polonia".Tradycja wystaw okręgowych przetrwała do 1981 r. przerwana wprowadzeniem stanu wojennego.Wystawy Okręgowe stanowiły kontynuację Salonów Dorocznych Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych z lat 20-tych organizowanych przez Towarzystwo Propagandy Sztuki Salonów Lubelskich z lat 1936 - 1939. Wystawy Okręgowe do 1960 r. odbywały się dwa razy w roku; jesienią i wiosną, poźniej jedna wspólna dla wszystkich lub też osobna dla malarzy i rzeźbiarzy oraz grafików. Wystawy organizowano najczęściej w Muzeum Lubelskim, w salach KUL lub w salach dawnego Instytutu Propagandy Sztuki CBWA. 1956 - lipiec - utworzono Oddział Lubelski CBWA a od 1962 r. działający jako samodzielne BWA. Po Instytucie Propagandy Sztuki z lat 30-tych BWA odziedziczyło sale wystawowe w dawnym Instytucie Lubelskim przy ul.Narutowicza 4, jak również koncepcję instytucji działającej na rzecz prezentacji i popularyzacji sztuki. W tamtym okresie BWA ściśle współpracowało z ZPAP. Pierwszymi dyrektorami byli artyści lubelscy; Jeremi Królikowski i Józef Abramowicz, później E.Nadulski. 1957 - uformowała się grupa "Zamek". Nowatorskie prace członków grupy; Włodzimierza Borowskiego, Tytusa Dzieduszyckiego i Jana Ziemskiego, Krzysztofa Kurzątkowskiego,Przemysława Zwolińskiego, Ryszarda Kiwerskiego prezentowano w licznych galeriach w kraju i za granicą. 1962 - zorganizowano ogólnopolską wystawę Plastyki "Martyrologia i Walka Narodu Polskiego w latach 1939-1945" eksponowana w Galerii BWA. W związku z dużym zainteresowaniem ze strony artystów, została przekształcona w imprezę cykliczną z przesłaniem zawartym w nazwie "Przeciw wojnie". Kolejne Ogólnopolskie Wystawy Plastyki "Przeciw Wojnie" odbywały się w Państwowym Muzeum na Majdanku w latach 1966, 1969, 1972,1975. W 1979 r. w Wystawie Malarstwa, Grafiki i Rzeźby 'Przeciw Wojnie" uczestniczyli po raz pierwszy artyści zagraniczni. W 1985 r. odbyło się I Triennale Sztuki "Przeciw Wojnie". Daty kolejnych Triennale to 1988, 1991. Od 1994 r. organizatorzy zrezygnowali z nazwy "Przeciw Wojnie"i odbyła się jako IV Triennale Sztuki Majdanek `94 następnie `97,`00 i `04. 1966 - powstała Grupa Lubelska. Należeli do niej; J.Durakiewicz, M.Herman, A.Jedliczka, A.Kołodziejek, K.Kurzątkowski, R.Lis, A.Styka, J.Ziemski. Jednym z celów grupy był wpływ na życie artystyczne Lublina poprzez wystawy i imprezy organizowane poza strukturą BWA.Idea ta pozostawiła trwały ślad w postaci Galerii Labirynt. 1966 - w Puławach miało miejsce kilkudniowe I Sympozjum Artystów Plastyków i Naukowców pod hasłem "Sztuka w zmieniającym się świecie". Na wystawie kończącej sympozjum pokazano 125 prac, z których najciekawsze zostały opisane przez B.Kowalską i A.Kępińską w książkach poświęconych współczesnej sztuce polskiej. 1971 - I Ogólnopolski Plener Malarski w Kazimierzu Dolnym zorganizowany przez Okręg Lubelski ZPAP. Do 1984 r. miały charakter malarski.Obecnie na przemian co 2 lata odbywają się Kazimierskie Spotkania Graficzne. 1976 - odbyły się w Lublinie Spotkania Plastyczne, których celem było wprowadzenie do nowych osiedli LSM szeroko rozwiniętych działań plastycznych w postaci rzeźb, malarstwa monumentalnego, układu rozwiązań przestrzennych, projektów ciągów ulicznych, zieleńców, placów zabaw. 1980 - Okręg Lubelski ZPAP wystosował apel "W obronie miejsca sztuki i roli twórcy w życiu naszego narodu". 1981 - w grudniu Zarząd Okręgu Lubelskiego ZPAP podjął uchwałę o zawieszeniu działalności merytorycznej jako wyraz sprzeciwu wobec pozbawienia społeczeństwa podstawowych praw obywatelskich. 23 grudnia Wydział Spraw Wewnętrznych w Lublinie zawiesza działalność Lubelskiego Okręgu ZPAP. 1982 - 12 maja Okręg wznowił działalność. Odbyła się pierwsza wystawa w okresie stanu wojennego w Muzeum Diecezjalnym. 1983 - 20 czerwca rozwiązanie ZPAP na wniosek władz stanu wojennego. Wszystkie dokumenty dotyczące działalności statutowej i finansowej zostały skonfiskowane przez likwidatora. Powstaje Duszpasterstwo Środowisk Twórczych. W ramach Duszpasterstwa Środowisk Twórczych była prowadzona stała działalność związkowa. Odbywały się spotkania autorskie, wystawy, rekolekcje, pielgrzymki, Dni Skupienia prowadzone przez księdza Wacława Oszajcę w Nałęczowie. 1985 - wznowiono konkurs "Grafika Roku" cieszący się dużym zainteresowaniem twórców. 1988 - z inicjatywy grupy grafików ; Maksymiliana Snocha, Stanisława Bałdygi i Grzegorza Mazurka oraz historyka sztuki Jerzego Żywickiego powstaje "Mała Galeria Grafiki" w Muzeum Literackim im. J.Czechowicza. Działała do 2000 r. 1989 - 8 grudnia odbył się Zjazd ZPAP w Krakowie po ponownej rejestracji Związku. Okręg Lubelski reprezentowali: Dobrosław Bagiński, Bogdan Bodes, Grażyna Czapska, Aleksandra Gonczyńska-Gołygowska, Blanka Gul-Olszewska, Kazimierz Stasz. 1990 - 15 stycznia odbyło się Walne Zebranie Okręgu Lubelskiego ZPAP. Prezesem został Dobrosław Bagiński. 1991 - pierwsza po reaktywowaniu Związku Polskich Artystów Plastyków zbiorowa wystawa malarstwa "Czas na odsłonę". Wystawa prezentowała dzieła autorów o znacznym dorobku jak również tych, którzy niedawno rozpoczęli swą artystyczną drogę. 1993 - Walne Zebranie Okręgu Lubelskiego ZPAP. Wybrano nowy Zarząd. Prezesem został Stanisław Bałdyga, który pełnił tę funkcję do 2002 /wybierany kolejno w 1996 i 1999/. Wrzesień - I Wschodni Salon Sztuki. Wystawa Okręgu Lubelskiego ZPAP prezentowana w Muzeum Lubelskim, Galerii Starej BWA, WDK,MDK "Vetter". Stanisław Bałdyga we wstępie do katalogu napisał, że "Salon jest przeglądem twórczości plastycznej Regionu Środkowo-Wschodniego. Okazją do obejrzenia prac kilkudziesięciu artystów mieszkających i tworzących na tym terenie.Jest też próbą wpisania się środowisk plastycznych w ideę Euroregionu". Zaprezentowano 300 prac 86 artystów. 1993 - 15 grudnia Spotkanie Autorskie i wystawa prac Zofii Kopel-Szulc, inaugurujący działalność Małej Akademii Sztuki w MDK "Vetter", prowadzonej przy współpracy z ZPAP i Mięsięcznikiem Kulturalnym "Na Przykład". W Małej Akademii, adresowanej przede wszystkim do młodzieży szkolnej, prezentowana jest twórczość artystów lubelskich poprzez wystawy połączone ze spotkaniami autorskimi i wykładami. Spotkania autorskie i wykłady mieli m.in.: Jolanta Słomianowska, Tomasz Zawadzki, Marian Makarski, Piotr Kmieć, Tadeusz Kuduk, Blanka Gul-Olszewska. 1996 - Związek otrzymuje Nagrodę Artystyczną Prezydenta Miasta Lublina za działania twórcze i rozsławienie dobrego imienia miasta w kraju i za granicą. 1997 - otwarcie działalności Galerii "Pod Podłogą". Wernisaż wystawy Jacka Wojciechowskiego. 2001 - Po raz pierwszy zorganizowano Konkurs Malarstwa i Rzeźby "Autograf". 2002 - Walne Zebranie Okręgu Lubelskiego ZPAP. Wybrano nowe władze. Prezesem został Krzysztof Szymanowicz. 2003 - 22 marca Okręg Lubelski ZPAP uzyskał osobowość prawną. 2003 - 17-20 września odbyły się w Dalarne /Szwecja/ Dni Lubelszczyzny. Imprezie towarzyszyła wystawa Grafika Lubelska zorganizowana przez ZPAP. 2006 - Walne Zebranie Okręgu Lubelskiego ZPAP. Ponownie wybrano na Prezesa Okręgu Krzysztofa Szymanowicza.
|
